Stratejik Planlama

Stratejik Planlama

 Ülkelerin, devlet kurumlarının, firmaların veya bireylerin mevcut durumlarını doğru tespit etmeleri ve değişen koşullara ve hedeflerine göre gelecekte kendilerini görmek istedikleri yerlere ve bu hedeflere nasıl ulaşacaklarına dair hazırladıkları planlar “stratejik planlama” olarak adlandırılır.

Stratejik planlama, bir yönetim biçimi aynı zamanda bir karar verme modelidir. Kriterlerin belirlenmesi, süreçlerin tanımlanması ve bu süreçlerin yönetilmesiyle sonuçlara ulaşılmasıdır. Yarın ulaşılması düşünülen hedefler için bugün nasıl davranılması gerektiğinin ortaya konmasıdır.

Stratejik planlamada temel olarak aşağıdaki adımlar takip edilir:

–          Kısa, orta ve uzun vadede istenenlerin belirlenmesi,

–          Mevcut durum analizi,

–          Hedeflere ulaşılmak istenen araç ve gereçlerle mevcut kaynaklarının mukayese edilmesi,

–          Hedeflere yönelik adımların atılması,

–          Etkin bir takip ve değerlendirme sisteminin kurulması

Bu başlıkları firmalar özelinde kısaca açarsak:

–          Kurumlar, uzun vadede sürdürülebilir bir büyüme amacıyla rekabetçi piyasada ve iş dünyasının dinamik koşullarına göre kısa, orta ve uzun vadede planlar yaparlar. Bu planlar yapılırken aşağıdaki aşamalar takip edilerek temel bazı sorular sorulur:

  • Amaç, misyon, vizyon ve hedeflerimiz nedir?
  • Kısa, orta ve uzun vadedeki planlarımız nelerdir?
  • Hedef pazarlar ve faaliyet alanlarımıza göre hedef pazar paylarımız nedir?
  • Kurumumuzun, kültürüne uygun olarak kendini gelecekte nerede görmek İstediği belli midir?
  • Hedef karlılık analizleri belirlenmiş midir?
  • Yerel ve global ekonomik ve politik göstergeler ve eğilimlere göre hedeflerimizi revize ediyor muyuz?
  • Kurumumuzun gelecekle ilgili ileri görüşlülüğü ve hayal gücü ile yatırım kararları örtüşüyor mu?
  • Kurumumuzun yerel ve uluslararası network’üne bağlı olarak yurtiçi ve yurtdışı stratejik ortaklık planı var mıdır?
  • Yurtdışı yatırım planlarımız var mıdır? Varsa bunun altyapısı hazırlanıyor mu?

–          İkinci aşamada mevcut durum analizi yapılır:

  • Şirketin SWOT analizi yapılarak kurumun güçlü ve zayıf yönleri, fırsat ve tehditleri belirlenir.
  • PEST analiziyle politik, ekonomik, sosyolojik ve teknolojik gelişmelerin firmaya olan etkisi irdelenir:
  • Politik: İlgili yasalar, Vergi sistemi, Dış ticaret düzenlemeleri, Hükümet politikaları, Devletin müdahalesi, Uluslararası ilişkiler
  • Ekonomik: Dünyadaki genel ekonomik durum, Uluslararası ekonomik kuruluşlar, Ticari döngüler, Enflasyon ve değişim oranları, Ekonomik büyüme ve GNP değişimleri, Faiz oranları, Para ve kredi kaynakları, güvensizlik durumu, İş gücü mevcudiyeti, Enerji mevcudiyeti ve maliyeti
  • Sosyolojik: Çevreye olan hassasiyet, Tüketici eğilimleri, Yeni ihtiyaç ve istekler, Çalışma ve boş zaman eğilimleri, Zenginlik ve gelir dağılımı, Toplumun yaş ve eğitim dağılımı, Doğum artış oranı ve ortalama ömür, Toplumdaki etik değerler
  • Teknolojik: IT kullanımının yaygınlığı, Yeni ürünler,  Enerji kaynakları ve kullanılabilirlik, Alternatif ve yeni teknolojiler, Girdi kaynakları, maliyetleri ve mevcudiyetleri, Hükümet, endüstri ve üniversitelerin ARGE harcamaları, Ekolojik faktörler, Teknoloji transferi, Altyapı teknolojisi
  • Michael Porter tarafından geliştirilen ve firmanın iş alanındaki gelişmelere yön veren 5 etkenin incelendiği FIVE FORCES ANALİZİ’nin yapılması:
  •  Sektöre Girişin veya Rekabetin Önündeki Engeller
  • Firmalar Arasında Var Olan Rekabetin Ölçeği ve Uzantıları
  • Satıcıların (İşveren) Sektördeki Güçleri
  • Alıcıların (Yüklenici veya Müşteri) Sektördeki Güçleri
  • Alternatiflerinizin Tehdit Gücü

–          Üçüncü aşamada şirketin mevcut kaynaklarıyla hedeflere ulaşılmak istenen araç gereçlerin mukayesesi yapılır:

  • Şirketimizin hedeflerine mevcut organizasyonel yapısı ile ulaşması mümkün müdür?
  • Hedefler için şirketimizin finansal yapısı, bilgisayar altyapısı ve personel yapısı yeterli midir?

–          Dördüncü aşamada, toplanan veriler ve analizler neticesinde hedeflere ve stratejik planlara yönelik adımlar atılır:

  • Misyon ve vizyona uygun ve hedeflere yönelik olarak görev, yetki ve sorumlulukları belli, kendi içinde etkin bir iletişim ve veri paylaşımı olan organizasyon şemasının hazırlanması,
  • Buna uygun istihdam sağlanması
  • Şirketin teknolojik ve personel altyapısının gelecek planlarına uygun hale getirilmesi, kariyer planlarının yapılması ve firmanın gelecek yönetici kadrosunun yetiştirilmesi,
  • Hedeflere yönelik geliştirilen stratejilerin uygulanması:
    • Kendi içinde büyüme veya ortaklık kurarak genişleme,
    • Yeni teknolojik gelişimlerle rakiplerine karşı fark yaratma,
    • İyi olunan alanlara yoğunlaşma veya birden çok alanda faaliyet gösterme,
    • Uluslararası alanda faaliyet gösterme kararı alma,
    • Bulunduğu konumun dışına çıkarak firmanın performansını arttırmak için yeni bir yapılanmanın içine girme.

–          Son aşamada ise sürecin takibi ve kontrolüne yönelik kurulan sistemden elde edilen sonuçlara göre stratejiden sapmaya sebep olan etkenler takip edilir ve değişen koşullara göre planın revize edilmesi sağlanır.

Stratejik planlama, bir şirketin geleceğini belirleyen en önemli hamlelerin başında gelir ve ancak her kademede çalışanların katkılarının sağlanması, etkin bir biçimde takip edilmesi, alınan sonuçların denetlenmesi ve gerektiğinde değişiklik ve düzeltmelerin yapılması sayesinde başarıya ulaşır. Stratejik planın üst yönetim tarafından sahiplenilmesi ve orta düzey yöneticilerin de bunun uygulama aşamasında gösterecekleri performans başarı için en temel unsurların arasında yer alır.

Levent Sümer

24 Ağustos 2012, İstanbul

Advertisements
This entry was posted in İş Dünyası and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s